Chúng ta sống gối lên đời nhau
Tôi ra nước ngoài chưa nhiều. Mọi hiểu biết của tôi về lối sống phương Tây hầu hết thông qua sách báo, phim ảnh.
Từ phim ảnh tôi thấy quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình phương Tây, nhất là quan hệ mẹ chồng con dâu hoặc con rể mẹ vợ thật đơn giản và nhẹ nhõm. Quan hệ ấy gắn bó mà độc lập, giản dị mà vẫn trang trọng…
Mỗi cây mỗi hoa – hoa ở Tây
Tôi thấy họ chăm sóc con cái hết sức chu đáo từ lúc trẻ 0 tuổi cho tới khi trẻ được 18 tuổi. Sau 18, thành niên, một số thanh niên đã có thể ra ở riêng, tự kiếm tiền góp phần nuôi sống bản thân. Vì sớm tự lập nên thanh niên luôn tự chủ trong mọi quyết định các vấn đề cá nhân như học hành, việc làm, hôn nhân cho tới tôn giáo, chính kiến…Đương nhiên, mọi lựa chọn và quyết định của họ được tôn trọng. Tôi cảm thấy trong xã hội của họ, mỗi cá nhân được khuyến khích trưởng thành sớm, như một cái hạt, càng rời xa gốc cây mẹ càng mạnh mẽ, sẽ sớm chịu nhiều giông bão nhưng chắc chắn sẽ mau nhận nhiều nắng gió và khí trời hơn dưới bóng râm của mẹ.
Trong phim Proposal, anh chàng công tử 22 tuổi đưa cô bạn gái 40 tuổi về ra mắt gia đình, ông cha bà mẹ của chàng trai (tư bản gộc giàu nhất nhì thành phố) gật đầu cái rụp chào cô, không thắc mắc, không dò hỏi con ai, làm nghề gì, biết nấu nướng không, sao mà già thế, vân vân và vân vân…Đêm đó, lần đầu tiên ra mắt họ nhà trai, cô gái được ngủ chung phòng với người yêu, … Vì sao? Vì họ tin vào cái chàng trai đã thành niên kia. Tin vào lựa chọn của anh ta, tin rằng hạnh phúc lứa đôi của anh ta là do anh ta quyết định, tin rằng đó là người anh ta sẽ chung sống chứ không phải họ sẽ sống chung.
Khi lập gia đình, hầu hết họ ở riêng, con cái lúc nhỏ ông bà giúp được bao nhiêu thì giúp, còn lại tự lo hoặc gửi nhà trẻ. Cái gia đình- tế bào mới ra riêng ấy khi nào gặp sóng gió thì cũng được đại gia đình quan tâm nhưng cách của họ rất khác với ở ta. Họ cho lời khuyên chứ không áp đặt. Họ đề nghị chứ không yêu cầu. Họ mong muốn chứ không bắt buộc. Và cô dì chú bác hoàn toàn không có vai trò nào trong cuộc hôn nhân này. Có chăng là sự góp măt cho vui trong tiệc cưới.
Khi con cái qua 18 tuổi, cha mẹ bắt đầu lo nghĩ dành dụm cho tuổi già của mình bằng các loại bảo hiểm hoặc lương hưu. Sau 18 tuổi, mọi khó khăn của con cái, con cái sẽ tự khắc phục, cha mẹ tự cất bỏ cái gánh nặng phải suy về con cái và gia đình riêng của con. Vì không phải lo lắng nên họ cũng không đòi hỏi. Họ không đòi hỏi con cái phải phụng dưỡng, chăm sóc, nhiều tiền thì thuê điều dưỡng tận nhà, ít tiền thì vào viện dưỡng lão. Cả xã hội là thế, mọi người ai cũng vậy, không ai thấy tủi thân hay hờn giận, không ai trách móc con cái bỏ bê cha mẹ. Ai có phần đời của người ấy, thế hệ trước đã vậy các thế hệ sau cũng vậy. Mỗi người có phần đời riêng và tự yêu lấy chính mình, sự tự lo liệu ấy cũng có thể coi là thái độ có trách nhiệm hết sức với người thân.
Mỗi nhà mỗi cảnh- hoa ở ta.
Người á đông nói chung và người Việt nói riêng có thói quen ấp ủ con cái rất lâu và rất kỹ. Nhưng ấp ủ không phải bao giờ cũng tốt. Trẻ con ở ta do được ấp ủ mãi nên ít độc lập, thường ỷ lại, ít tự do nên hay tự ti, ít trải nghiệm nên hay lo lắng…
Đến 18 tuổi, rất hiếm người ra sống riêng hoặc đủ khả năng kiếm tiền nuôi một phần bản thân vì hầu hết chưa có nhu cầu hoặc ý thức về việc này. Họ coi chuyện cha mẹ nuôi cho hết những năm học đại học là chuyện bình thường. Cho nên trên giấy tờ pháp lý tuổi thành niên là 18 nhưng thực tế, với nhiều người con số này lùi đi khá xa. Một người thành niên ở Việt Nam ít khi được tự mình quyết định việc gì. Đầu tiên là thi đại học, làm nghề gì, thi vào trường nào, rất ít trẻ có đủ thông tin cũng như bản lĩnh để chọn theo sở thích và khả năng của mình. Họ sẽ phải chọn theo niềm tin và hy vọng của cha mẹ, ông bà. Còn việc họ có hạnh phúc với trường lớp hay sau này là nghề nghiệp của mình không thì tính sau.
Kế đó là việc hôn nhân. Ai đã từng trải qua một vụ ra mắt nhà người yêu đều biết cảm giác hồi hộp nặng nề đó. Còn hơn cả thi đại học. Vì họ không có trường thi, không biết đề cũng như thang điểm. Không có qui chế thi và điểm thi cũng không được công bố. Ban giám khảo thì số lượng luôn mở, có thể chỉ là cha mẹ nhưng cũng có thể mở rộng như nhân dân Hà Nội. Dù là trai hay gái, họ cũng bị ban giám khảo của đối tác kiểm tra về tuổi tác, nghề nghiệp nhân thân, sở thích, vân vân và vân vân.
Quá trình này không hề ngắn gọn, nó sẽ bao gồm nhiều phần, diễn ra lâu dài cho tới khi nếu suôn sẻ thì họ cùng nhau bước vào cuộc sống hôn nhân. Trong suốt quá trình đó cha mẹ hai bên luôn sẵn sàng cho ý kiến, lời khuyên thậm chí đề nghị và cả yêu cầu, vì họ luôn tin vào kinh nghiệm sống lâu năm của họ.
Cuộc sống của một gia đình – tế bào mới cũng lấn bấn vì xã hội ta chưa có đủ các tiện ích, việc nuôi dạy cháu lại tiếp tục gối đầu vào ông bà. Vì vẫn còn ảnh hưởng nên vẫn còn chi phối, ông bà giành luôn quyền đặt tên cháu, cá biệt ông bà còn quyết định luôn trường cấp ba mà cháu phải thi vào.
Nói chung là ông bà bảo bọc đời ta, lo lắng thân ta quá lâu, quá nhiều, rồi sau đó khi lụm khụm ông bà cần ta hỏi han, muốn ta lo lắng, chờ đợi ta chăm sóc. Ai không làm được thì là bất hiếu. Đến lượt chúng ta cũng vậy, ta ôm ủ con, chạy vạy lo lắng cho con tận mãi hai mươi mấy ba chục năm trời có khi hơn thế nữa, rồi khi mệt quá, đuối quá ta cũng lại mong mỏi chúng nuôi lại ta, chăm lo, quan tâm ta. Khi chúng không làm đựoc, ta đau buồn cho là mình vô phúc. Vì ta đã trót sống gối đầu lên đời nhau.
Hành trình “sống gối đầu” lên đời nhau cứ thế tiếp diễn, âu biết khi nào hoặc mấy ai biết cách thoát ra?…
Sưu tầm